Altı Farklı Bitkiden Elde Edilen Uçucu Yağların Patates Böceği (Leptinotarsa decemlineata Say, 1824 (Coleoptera: Chrysomelidae)) Erginlerine Karşı İnsektisidal Etkileri

##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

Memiş KESDEK
Ayşe USANMAZ BOZHÜYÜK
Şaban KORDALI

Özet

Patates böceği (Leptinotarsa decemlineata Say, 1824 (Coleoptera: Chrysomelidae)) Solanaceae familyası türlerinde özellikle de patates (Solanum tuberosum L.) bitkisinde önemli derecede zarara neden Meksika kökenli bir koleopter türüdür. Bu çalışmada, altı farklı bitkiden (Ocimum basilicum L., Origanum majorana L., Ruta graveolens L., Salvia pratensis L., Thymbra spicata L. ve Ziziphora clinopodioides Lam.) elde edilen uçucu yağların 10, 15 ve 20 µL/petri’lik dozlarının patates böceğinin erginleri üzerindeki insektisidal etkileri araştırılmıştır. Testler, laboratuvar şartlarında (25±1ºC sıcaklık ve %65±5 orantılı nem ve 14/10 aydınlık/karanlık koşullarında) ve petri (9 × 1.5 cm) kaplarında yapılmıştır. Her denemede petri kaplarına 10’ar adet ergin böcek ve beslenmeleri için yeterli miktarda (10’ar gr) taze patates yaprağı konulmuştur. Tüm denemeler 3 tekerrürlü olarak gerçekleştirilmiştir. Negatif kontrol olarak, saf su+etanol, pozitif kontrol olarak ise Deltamethrin aktif maddeli İzoldesis 2,5 EC kimyasalı kullanılmıştır. Böceklerin 24., 48., 72. ve 96. saatlerindeki ölüm sayımları yapılmıştır. 96 saat sonunda ergin böceklerin ölüm oranları %10.0 ile %100 arasında bulunmuştur. En fazla ölüm oranı S. pratensis uçucu yağı için (%93.3-%100 arasında) kaydedilirken, en az ölüm oranı ise O. basilicum uçucu yağı için (%10.0 ile %80.0 arasında) kaydedilmiştir. Bununla birlikte, O. majorana, S. pratensis, T. spicata ve Z. clinopodioides bitkilerinden elde edilen uçucu yağların tüm dozlarında ölüm oranları %80.0’nin üzerinde saptanmıştır. Genel olarak, denemelerde uçucu yağların dozları ve maruz kalma süreleri arttıkça ergin böceklerin ölüm oranlarının da arttığı gözlemlenmiştir. LD değerleri dikkate alındığında, LD50 ve LD90 değerlerine göre en fazla toksidite S. pratensis uçucu yağı için (LD50, 3.785 µL/böcek; LD90, 8.899 µL/böcek), en az toksisite ise O. basilicum uçucu yağı için (LD50, 16.005 µL/böcek; LD90, 22.195 µL/böcek) tespit edilmiştir. Bu çalışmadan elde edilen sonuçlar kontrollerle karşılaştırıldığında, O. majorana, S. pratensis,
T. spicata ve Z. clinopodioides bitkilerinden elde edilen uçucu yağların gelecekte L. decemlineata’nın erginlerine karşı mücadelede biyo-insektisit olarak kullanılabilecek potansiyele sahip olduğunu göstermektedir.  

##plugins.themes.bootstrap3.article.details##

Bölüm
Makale